جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
416
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
مرمرى شبكهدار احاطه گرديده و بر ستونهاى پيچيدهء كوتاه بر شانهء پيكرههاى عجيب جن و ديو نهاده شده است و بوسيلهء دو پله كه بر تارك دو شير بزرگ نصب گرديده بر بالاى تخت كه شامل دو مرتبه است مىروند . در قسمت عقب بالشتى مرواريددوز تكيهگاه هست كه در آنجا در مواقع رسمى شاه شاهان جلوس مىكند و در واقع چهار زانو مىنشيند . در جلوگاه تخت نيز فوارهء آب هست . آب جارى يكى ديگر از اختصاصات دستگاه فرمانروائى در مشرق زمين است « 1 » سقف ايوان تالار كه به سمت باغ است دو ستون عظيم شياردار پايه دارد و آن هم از مرمر يزد است كه به امر كريم خان زند براى قصر او در شيراز ساخته شده بود . موزه - از حياط اين تالار راهرو به حياط بزرگترى هست كه مدخل اصلى و رسمى قصر محسوب مىشود . در آستان دالان بين اين دو حياط آقا محمد خان جمجمهء نادر شاه و كريم خان را دفن كرده بود « 2 » با اين نيت حقدآميز كه در حين رفتوآمد به قصر ، پا بر خاك و غبار دشمنان موروثى خويش بگذارد . در اين محل ، مدخل بزرگى هست و سرسراى عريض و مفروش دارد كه واردين به قصر از ميان ظروف برنزى و چينى به دستگاه شاهى وارد مىشوند . چون در حين اقامتم در تهران سه بار از اين پلهها بالا رفتم و به اطاق - هائى كه باهم اتصال داشته آشنا شدهام جا دارد شرحى نيز راجع به آنها بياورم . در بالاى اين سرسرا كتابخانهء شاه واقع است كه اطاق كوچكى است كه به سبك اروپائى خوب آراسته و قفسههاى كتاب كه درهاى شيشهاى داشت در آنجا گذاشته بودند . در اين قفسهها متوجه چند جلد كتاب نفيس اروپائى شدم و مىگويند نسخههاى خطى عربى بسيار گرانبها در آنجاست .
--> ( 1 ) - اين رسم و عادت را به صورتهاى مختلف توجيه كردهاند ، هم به معنى روشنائى است كه فال نيك است و هم علامت بارز ثروت و توانگرى . در سرزمينى كه آب كمياب است و ازاينرو نشانهء تجمل محسوب مىشود . ( 2 ) - بعدا جسد كريم خان را به مقبرهء اصلى عودت دادند .